Al jarenlang gaat het debat over Schiphol over een schijnbaar harde tegenstelling: willen we economische groei óf een beter milieu. De luchtvaartlobby stelt dat de economische voordelen onbetwistbaar zijn, maar een nieuwe studie toont aan dat dit onzin is.
De beleidsdiscussie rond Schiphol is niet voor niets omgeslagen van uitbreiding naar duurzaamheid en zelfs krimp. Die verschuiving wordt direct onderbouwd door studies – zelfs studies in opdracht van de industrie zelf – die twijfel opwerpen over de kracht van de economische argumenten ten gunste van groei.
Een nieuw rapport in opdracht van Transport & Environment ontkracht nu de economische mythes rond Schiphol. Nederland bevindt zich, samen met landen als België en het Verenigd Koninkrijk, in een groep van Europese regio’s die tekenen vertonen van verzadiging. Dit zijn gebieden met al zeer hoge inkomens en uitstekende connectiviteit.
Het rapport toont aan dat in deze verzadigde gebieden extra luchtverbindingen geen significante waarde meer toevoegen aan de economie. De kans dat méér vliegen daadwerkelijk leidt tot méér economische groei is zeer laag: slechts 28 procent.
Sterker nog, de rendementen op extra groei van het vliegverkeer zijn in deze landen afnemend en mogelijk zelfs negatief.
Vergezichten
De prachtige vergezichten die de vlieglobby schetst over de correlatie tussen meer vliegen en groei van het nationaal product zijn daarmee slechts een artefact. Schiphol faciliteert reizen, maar stuwt onze welvaart niet meer op, zo melden de onderzoekers.
De traditionele argumentatie voor uitbreiding van luchthavens berust op de aanname dat zakelijk vliegverkeer economische groei aanjaagt. Maar het rapport levert sterk bewijs dat het punt van verzadiging is bereikt in grote delen van Europa.
Dat blijkt ook uit de duidelijke tekenen van verzadiging in de vraag naar zakelijk vliegverkeer. Sinds 2012 zijn de aantallen zakelijke vliegreizen gestagneerd. Wat nog wel groeit, is de vrijetijdsmarkt.
Zonder groei in zakelijk verkeer vervalt de rol van de luchtvaart als motor van het nationaal product. Meer vliegen leidt slechts tot meer vakantieverkeer en meer overstappers en daar heeft de economie helemaal niets aan.
Export van geld
Als vliegen geen economische groei meer garandeert, is het dan op zijn minst een bron van inkomsten? Nee, zegt het rapport. De analyse van de bestedingsstromen maakt duidelijk dat luchtvaart in Nederland vaak een netto export van geld is. Dat uit zich in een tekort op de balans van reisdiensten.
De Nederlandse reissector vertoont een netto tekort op de betalingsbalans van 5,721 miljard euro – ongeveer een half procent van het bruto binnenlands product. Het betekent dat het bedrag dat reizigers uit Nederland in het buitenland uitgeven groter is dan de inkomsten uit inkomend toerisme. Schiphol faciliteert vooral het weglekken van bestedingen.
Het onderzoek maakt duidelijk dat luchtvaart in slechts één derde van de Europese regio’s een aanjager is van economische groei. In de meerderheid van de regio’s – waaronder Nederland – is de groei van de vraag naar vliegen een reactie op toegenomen inkomen, niet de oorzaak ervan.
Onopgelost emissieprobleem
Ondertussen worstelt de vliegindustrie met een onopgelost emissieprobleem. Zelfs met de ambitieuze EU-doelen voor alternatieve brandstoffen zal in 2050 naar verwachting een aanzienlijk deel van de CO2-emissies overblijven, naast de niet-CO2-effecten die nog meer klimaatschade veroorzaken.
Als de economische schade van de klimaatimpact van vliegen wordt meegenomen, daalt het aantal regio’s waar vliegen maatschappelijke winst oplevert nog verder.
De politiek moet niet langer zijn ogen sluiten voor deze feiten. De voorgeschotelde aannames van de vlieglobby zijn achterhaald. Voor een rijk land als Nederland is de keuze helder: de economische argumenten voor groei zijn verdampt, maar de milieu- en sociale kosten blijven torenhoog. Krimp is dan ook de enige economisch én ecologisch verantwoorde optie.
Lees ook het artikel van Natuur & Milieu over dit onderzoek
Sla dit artikel op in uw favorieten
Jaap
Ik zie de reactie van de sector al voor me. “Mensen gaan toch wel naar het buitenland om daar hun geld uit te geven.” Maar we moeten niet in de valkuil trappen dat het in de economie alleen over geld gaat. Dat is maar een deel van de economie. Zaken die niet precies in geld uit te drukken zijn, zijn eigenlijk veel belangrijker. Daar hoort een fijne en gezonde leefomgeving ook bij. Die hoort ook bij de bevrediging van menselijke behoeften zoals de primaire behoeften aan voedsel, veiligheid en beschutting.
rrustema
Hoe organiseren we een ceremoniële overhandiging van het rapport aan koning Willem de Laatste?
En dan even gezellig naborrelen om te kletsen over hoe hij nog aan het minimum aan verplichte vlieguren als piloot kan komen in de toekomst.
Allemaal uitgezonden als luchtig item in royaltyprogramma Blauw Bloed en dan met grote vanzelfsprekendheid in de Telegraaf met plechtige citaatjes van hem.
jacoba
topidee!!!
Willem
Dit is natuurlijk het zoveelste rapport dat duidelijk maakt dat vliegen de maatschappij – letterlijk – meer kost dan oplevert. Wij ingewijden weten dat natuurlijk allang, maar de vraag is of en wanneer dit leidt tot nieuwe inzichten en vooral besluiten bij de beleidsbepalers en bestuurders van dit land. En dan weet ik helaas het antwoord wel, zo lang de vlieglobby zo machtig blijft als ze nu is, en het stemvolk ook makkelijk te beïnvloeden is, kunnen we wachten tot we een ons wegen.